موضوع: آسیب شناسی جامعه شیعی و راهکارهای بیرون رفت از چالشها
موضوعات:
الف: جایگاه شیعه در اسلام و نقش علما و طلاب حوزات در جامعه و
چالشها و مشکلات
ب: مصاحبه با محترم حاجی جواد صالحی مدیر حوزه علمیه رسالت و
عضو شورای علمای شیعه افغانستان.
در پایان هم نتیجه گیری موضوعات مورد بحث.
تاریخ: 1392/4/26
مقدمه
جامعه شیعی در افغانستان، مرکزی ترین نهاد تبلیغی اسلامی و
اجتماعی است که حیاتی ترین بخش در جامعه محسوب می شوند. عالمان و روشن فکران شیعه،
در ایجاد اصالت اندیشه و قانونگذاری در طراز اول و جایگاه اصلی و اساسی قرار دارند.
عالمان و طلاب حوزات، مبارز واقعی با اندیشه های افراطی و انحرافی در بین مردم است
و بر نامه های شان دور قرآن و سنت می چرخند.
با اینکه مردم افغانستان مذهبی ترین و دینمدار ترین ملتها
در کشورهای اسلامی یافت گردیده و به همین جهت دشمن فرهنگ وتمدن ما از هر جهت این
نهاد مقدس را مورد حمله قرار داده است که از جمله کوشش می کنند که همچون آب روان
در نهاد و تصامیم علما و بزرگان جاری شده و مانع بعضی برنامه ها و حرکات عالمان
دینی می شوند. دشمنان مسلمانان و جامعه شیعی
با راه اندازی برنامه های ضد ارزشی همانند ستاره افغان، بد حجابی و بی
حجابی در نشرات بعضی تلویزیونها، به آتش کشیدن قرآن کریم، توهین به مسلمانان و...
احساسات دینی مردم و علما را آزمایش می کند تا بداند که تاچقدر در مدت ده سال گذشته تلاش شان علیه دینداران
و عالمان دینی موثر واقع شده است.
بخش اول
آسیب های که متوجه
جامعه شیعی گردیده است قرار ذیل می باشد
1 – دشمن در لباس دوست
دشمن روابط نیک و اعتماد مردم را نسبت به علما
از طریق های مختلف امتحان می کند به طور مثال خودرا در لباس طلبه و عالم دین قرار
داده و از داخل برنامه ها موجب حرکات مخالف اخلاق اسلامی می گردد، دشمن تلاش می
کند که موثر ترین راه را برای نابود کردن و زیر سوال بردن جایگاه علمای دینی جامعه
شیعی به کار ببرد و توطئه های بزرگی را بردامن عالمان دینی بر چسب بزنند. که این
مسئله یکی از آسیب های جدی است که توسط دشمن در لباس دوست بر پیکر جامعه شیعی و
عالمان و بزرگان شیعه وارد شده است. پس امیدوارم که ملت افغانستان و علمای کرام ما،
دشمن فرهنگ و تمدن را شناخته و از موضع گیری های آنان با خبر باشند، چون حرکتهای
فکری و اجتهادی عالمان دینی و رسالت مداران وحیانی، در درازای تاریخ بشریت گشاینده
ای افقهای تازه برای مردم بوده و استمرار این حرکت الهی و انسانیت باعث زدودن
مشکلات و فاجعه های بزرگ از زندگی انسان ها گردیده و خواهد گردید.
2 – عدم استقلالیت اقتصادی و فکری روحانیت در جامعه
شیعی
چیزی
دیگری که بر رشد و بالندگی حوزات و محورهای اساسی شیعه ضرر وارد کرده است مسئله ی
اقتصاد و زندگی است. عالم که از نظر اقتصادی مشکل داشته باشد نمی تواند آزادانه
دیدگاه های شیعی را مطرح نموده و به طور جدی در امور تبلیغی بپردازد. وابستگی
اقتصادی و فکری عالم شیعی ، آسیب بزرگی است که امروز متوجه جامعه شیعی می باشد.
محدودیت های اقتصادی که علیه جامعه شیعی و علما وضع گردیده تاثیرات منفی بزرگی را
به جا گذاشت و فعلا هم یکی از مشکلات بزرگ محسوب می شود. تنبلی و بیکاری و عدم سعی
تلاش در امورات زندگی در دستورات دینی ما مزموم شمرده شده و طبق سیره و عملکرد
بزرگان و پیشوایان دینی و مذهبی خویش ما به کار و تلاش در زندگی تشویق شده ایم. که
نمونه آن کوشش و تلاش حضرت علی(ع) در امورات باغداری و زمینداری می باشد.
3 – عدم دسترسی حوزات علمیه شیعی به امکانات مدرن
زمان
استبداد
و ظلم حاکم و تجربه دوره تلخ گذشته در افغانستان، حوزات علمیه را از دسترسی به
امکانات گسترده ی زمان باز داشته و بزرگان
و عالمان و شخصیتهای مهم را اسیر نمود و
از بین برد. حوزات علمیه و بزرگان شیعی با یک اختناق و ظلم آشکار حکومت دست و پنجه
نرم می کرد که آثار آن تا هنوز در جامعه
باقی مانده است. لازم است که عالمان دینی و بزرگان و مبلغین با ابزار ها و
روشهای جدید و مدرن تبلیغی دسترسی داشته باشد و روشهای مطلوبی را جهت تبلیغ برنامه
ها دینی استفاده نمایند.
4 – فعالیت های مناسبت محور علما
یکی دیگر
از دلیل های که برنامه های تبلیغی و ساختاری عالمان دینی و طلاب در جامعه تاثیر
گذاری کمتر داشته، مناسبت محور و وقفه ی بودن تبلیغات دینی و فرهنگی آنان می باشد که در مناطق اطراف فقط در ایام
محرم مردم می تواند به مسائل فرهنگی و دینی بیشتر دسترسی داشته باشند و فقط در ده
روز محرم توسط علما و روحانیت تبلیغ می گردد. در شهرها و روستاها تا هنوز همین
روند ادامه دارد و تبلیغ و کار کرد علما وقفه ی و مناسبت محور می باشد.
راهکارهای بیرون رفت
از مشکلات و محدودیت های جامعه شیعی
1 - علما و مبلغین باید در فکر تغیر بدنه اصلی افکار
جامعه باشند تا کارکردهای شان بیشتر موثر واقع شوند، در مدارس هم باید در نصاب
درسی و روشهای تدریسی و وضعیت استادان توجه جدی صورت گیرد، تعامل و تداخل درسهای
حوزه وی با درسهای مدرن روز و همچنان ایجاد
درسهای جانبی در حوزات ضروری می باشد.
2 - علما باید به عنوان استاد متون درسی مکاتب و
دانشگاه جلب و جذب شوند. به جاست که این مدیریت کلان دینی و اجتماعی ما یعنی جامعه
روحانیت باید از فرایندهای خوبی اجتماعی بر خور دارباشند، تلفیق حوزه با برنا مه
های دانشگاهی و علم روز در کشورهای اسلامی نتیجه خوبی داده و از مزیت های زیادی
بهره مند شده است.
3 – علمای شیعی باید مورد ستاییش تاریخ قرار گیرند، باید به
عنوان الگوی برای جامعه از سوی نهاد های مدنی و رسانه های معرفی شوند و در راستای
بدر آمدن علما از شیوه سنتی و محدودیت های عالمان شیعی کمک صورت گیرد تا این ستون
محکمتر و استوار تر گردد.
4 –
باید برنامه های تبلیغی و آگاهی دهی علما در شرایط تاریک امروز درازمدت باشد و به
مدت زمان طولانی به آن پرداخته شود. می بینیم که ما در افغانستان در دهه محرم و
چند روز محدود دیگر برنامه های تبلیغی ما آغاز می شود و آنهم بدون امکانات مدرن
روز تبیلغ می شود باید این برنامه به خود نظم بگیرد و در اوقات منظم بر گزار شود. برنامه
تبیلغ دین باید از لایه های مختلف و زاویه های متعددی برای اقشار مختلف مردم ابلاغ شود، دین باید با برنامه های سیاسی
در جامعه همراه شود تا برنامه های سیاسی ما نیز اصلاح گردد.
بخش دوم
مصاحبه با حجت
الاسلام جواد صالحی در مورد مشکلات موجوده در جامعه شیعی
طبق گفته
حاجی محمد جواد صالحی مدیر حوزه علمیه رسالت و عضوشورای علمای شیعه
افغانستان:" با
توجه به بالندگی جامعه می طلبد که
کارشناسان تبلیغ مسائل فرهنگی را در قالب های گوناگون ارائه دهند و همچنین با توجه به سنتی بودن جامعه دینی ما، تجربیات
تبلیغات امور فرهنگی طبق مستوای گذشته نیز باید ادامه پیدا کند. کارشناسان امور فرهنگی ارتباط بین قالب های
نوین تبلیغ را با گذشته نیز متعادل سازند. که نسل جدید ما ارتباط ملموس خود را با
نسل گذشته که ارزش های فراوانی را که در مساییل دینی دارا بودند برقرار نمایند. ارزشهای
جهاد، شهادت، استقامت و جلوه های دینی که در پرتو آن ملت ما در سطح جهان به عنوان افتخار آفرینان عرصه دین
تبلور یافتند همچنان استوار بمانند"
مدیر حوزه علمیه
رسالت از کمبودی ها نام برد و می گوید که در عرصه های تبلیغی کم و کاستی های وجود
دارد.
صالحی:"بلی، اگرچه مبلغین درد کشیده در
سخت ترین شرایط با احساس مسولیت دینی در تلاش هستند تا تاثیرگذاری ارزشی و دینی را داشته باشند و به عنوان جلو
داران عرصه نبرد با تهاجمات فرهنگی و ضد دینی حضور خود
را تثبیت نمایند ولی کافی و وافی نبوده و فضاهای مختلفی کمبودات احساس می گردد. چندین
دهه جنگ و کشمکش در افغانستان باعث گردید که مسائل تبلیغ و ابزار فرهنگی جایگاه واقعی خود را بدست
نیاورند و همچنین مبلغین دلسوز ما از امکانات فرهنگی، استفاده از دستاورهای
تجرببات مبلغین توانمند و مهمتر این که تبلیغ در جامعه افغانستان با توجه به
عنعنات افغانستان شیوه به خصوص خود را می طلبد"
از حاجی جواد صالحی د رمورد چاره سنجی ها و
راهکار های بیرون رفت از مشکلات موجوده پرسیدیم که ایشان دید گاه خویش را چنین
بیان نمود:" استفاده
از تجربیات مبلغین توانمند، برگزاری دوره های آموزشی کوتاه مدت خصوصا دوره های
کاربردی - ایجاد
کانون های فرهنگی خصوصا فعال کردند کانون های فرهنگی مساجد - چاپ
کتاب های دینی با نگاه اخوت و برادری بین پیروان مذاهب - اعزام
مستمر مبلغین در حد توان. شناسایی چالشهای فرا روی جامعه دینی"
به گفته آقای صالحی بیش از 5000 هزار سایت
علیه مسلمانان و شیعیان تبلیغات دارد و صد ها کانال تلویزیونی برنامه های ضد ارزشی
و شبه افگنی را به دسترس مردم قرار می دهد که قرائت های جدید و مختلف را از دین به
وجود آورده است. که در نتیجه آن حساسیت های دینی و احساسات مذهبی مردم را ضعیف
نموده است و گاها دیده می شود که محافل عروسی در روز شهادت ائمه گرفته می شود.
به نظر آقای صالحی
همفکری و همسویی بین جوانان طلاب و دانشجو مهمترین راه برای بیرون رفت از چالشهای
موجود در جامعه می باشد. و باید مشکلات و چالشها به خوبی تعریف شود و با همکاری
یکدیگر آن را در جامععه حل و فصل نماید.
منبع مصاحبه: وبلاک آیینه – تاریخ مصاحبه 30/3/1391 تاریخ
مطالعه در وبلاک: 1392/4/25 ساعت 8 شب.
نتیجه کلی: چالشها و
مشکلات عدیده ی در جامعه شیعی دیده می شود که بجز با پشتکار و تلاش و همفکری
مسئولین و علما امکان پذیر نیست و حل
نخواهد شد؛ باید از زاویه های مختلف مشکلات و چالشها مورد ارزیابی و تحقیق قرار
گیرند و محقیقن و نویسنده های عزیز نیز روی این موضوع تاکید بیشتر داشته باشند.
درپایان، به امید شگوفایی حوزات علمیه،
دانشمندان و روشنفکران اسلام هستم و امیدوارم که دست متجاوزین فرهنگی، اقتصادی،
دینی و سیاسی از دامن مردم مسلمان افغانستان قطع و کوتاه شود تا دیگر به آتش نفاق،
بی دینی، فقر و اختلافات نسوزیم.
