بسم الله الرحمن الرحیم
مقدمه
بنام خداوند بخشاینده و مهربان – بنده در این
مقاله کوتاه جلوه های ارزشی عاشورا را در افغانستان مورد بحث قرار داده ام و بیاری
خداوند(ج) سهم خویش را در راستای ادای مسئولیت دینی و مذهبی خویش ادا کرده باشم.
در مقدمه این بحث، حدیثی متواتری را که شیعه و سنی از رسول خدا در مورد مقام و
جایگاه اهلبیت و امام حسین(ع) نقل نموده متذکر می شوم.
پیامبر اکرم(ص) َ: إِنَّمَا مَثَلُ
أَهْلِ بَيْتِي فِيكُمْ كَمَثَلِ سَفِينَةِ نُوحٍ (عَلَيْهِ السَّلَامُ)، مَنْ دَخَلَهَا
نَجَا، وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهَا غَرِقَ». ابوذر از پیامبر صلی الله علیه و آله نقل
می کند که فرمود: مَثَل اهل بیت من در میان شما مانند کشتی حضرت نوح است، هر کس به
این کشتی داخل شود نجات می یابد، و هر کس سوار نشود و از آن دوری و تخلف ورزد غرق و
نابود می گردد). حاکم نیشابوری، محدث بزرگ اهل سنت نیز به نقل این حدیث در کتاب خود
به این حدیث پرداخته است(الأمالی شیخ طوسی، ص 349 - مستدرک علی الصحیحین حاکم نیشابوری، ج2 ) و هچنان مولوی دوکتور نیازی عالم برجسته اهل سنت
در برنامه عاشورایی امسال در تالار وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز این حدیث را قرائت
نمود.
به نقل از علمای شیعه و سنی پیامبراکرم (ص) از
امام حسین به کشتی نجات یاد نموده و گفت هر که با امام حسین باشد و به ندای او
لبیک بگوید از نجات یافته گان و پرهیز کاران می باشد. حال مردم چگونه می توانند که
دردهای فراوان اخلاقی، سیاسی و اجتماعی خودرا مداوا نمایند و بر مشکلات فراوان
فایق ایند؟ در این مقاله کوتاه سعی نمودم که تاثیر گذاری ها و جلوه ها و زیبایی
های محرم و عزاداری بر امام حسین را در جامعه افغانستان متذکر شوم . در آغاز تعریف
از برنامه های تبلیغی روزهای محرم: سلسله برنامه های عزاداری و تبلیغی که به
منظور تاثیر گذاری بر شناختها، احساسات و اعتقادات و رفتارهای مردم، بر اساس سنجش
و قانون و نظم اجرا می گردد، برنامه های تبلیغی گفته می شود . هرانچه که بر خلاف
دستورات عالمان دینی و ائمه مساجد و مغایر با ارزشهای وحدت ملی و ارزشهای دینی
بوده و انجام شده همه توسط دشمنان مردم افغانستان و جهت رسیدن به مقاصد شوم شان می
باشد که هیچ گونه ربطی با محرم و عاشورا ندارند. عده ای با سوئ استفاده از نام
محرم و عزاداری ویا با شبهه افگنی ها می خواهند که تبلیغات دینی را کم تاثیر بسازد،
اختلاف افگنی و بد گمانی ها و نفرت داشتن ها را نسبت به ایام عاشورا بین شیعه و سنی
ایجاد نماید و تنور را برای پختن نان های خویش گرم سازد. دشمنان می کوشند تا مردم
را از هدف امام حسین دور سازند و جلوه های زیبایی را در این قیام خونین به یک جنگ
بی ارزش و بی قرینه عطف کنند.
ثمره مکتب امام حسین
در جامعه امروزی افغانستان
قیام
باطل ستیز امام حسین (ع) در کربلا نقش تعیین کننده و اساسی را در رابطه با مبارزه
و قاطعیت در برابر ظلم باز آفرینی نهضت جاودان و صحنه های مملو از عزت و شجاعت و
بیداری دارا می باشد و خود تداوم منطقی حرکت مکتب گونه امام را در گستره های زمان
و خاطرات تاریخ و در پهنه گیتی تضمین می نماید؛ نه نفرت و اختلاف افگنی را در بین
امت واحده اسلامی. این حماسه بی بدیل و آشنا موج های بزرگی را جهت عدالت خواهی و
ظلم ستیزی در بستر زندگی انسانها به طغیان و تلاطم وا داشته است و مرزهای را میان
انسان بودن و حیوان بودن مشخصا تعریف نموده است. در شرایط کنونی در جامعه سنتی افغانستان،
برگزاری مراسم های عزاداری و تبلیغی جایگاه خاصی را پیدا نموده است که در ایام
محرم در تمام نقاط افغانستان مراسم عزادای و تبلیغی بر گزار می شود.
اما در سالهای اخیر و به خصوص امسال که مراسم ها
بر گزار گردید تمام مردم افغانستان اعم از شیعه وسنی و بلوچ، ازبک و ... با وحدت و
برادری مراسم ها را بر گزار نمودند و عالمان دینی کشور در مورد ارزشها و تاثیرات
قیام امام حسین به ایراد سخن پرداختند و تمام مساجد و منابر محل تبلیغ و عزاداری
گردیده بود که خود نمایانگر موج عظیم بیداری امت واحده اسلامی را در افغانستان نشان
می دهد. رمزهای بسیاری در دل این جلوه ها وجود دارد که همه ساله جلوه های عاشورا
رنگین تر و زیبا تر می شود؛ از جمله: ماهیت این نهضت، نیت رهبری این حماسه، اهداف
عالی این قیام و علت های که باعث پیدایش این قیام شد و همچنین نقش عمده و اساسی
پیام رسانان این حماسه که حضرت زینب است، از رموز عمده جاودانگی واقعه عاشورا می
باشد.
در این قسمت به نکات اساسی و مهم اشاره می کنم
که از برنامه های عزاداری در ایام محرم و برکت خون امام حسین در کشور نصیب گردیده
است.
1 – ایجاد بانکهای خون در مراکز صحی دولتی کشور
و نامگذاری این بانکها بنام امام حسین (ع) در تمام ولایات کشور. این موضوع روی
وحدت ملی، یکپارچگی و همسویی مردم افغانستان به شدت تاثیر گذار می باشد. و از سویی
دیگر باعث نجات بخشیدن جان مریضانی که نیازمند خون است و توان خریدن آنرا ندارد،
می گردد.
2 – سینه زدنهای شیعه و سنی در مساجد و منابر و
نوحه خوانی های مداحان اهل سنت با شیعه ها از جمله در مسجد الزهرا در غرب کابل. که
این خبر نیز مهمترین پیام همسویی و وحدت را می رساند و اقوام مختلف و مذاهب را در
کنار همدیگر قرار می دهد.
3 – نمایان شدن چهره های منحوس و خائین که
سالهای در پی ایجاد شکاف های قوم گرایی و مذهب گرایی در افغانستان کار می کرد و می
کوشید تا از اختلاف افگنی ها در بین شیعه وسنی تنور را برای منافع شخصی خویش گرم
سازد؛ که این چهره ها به طورعلنی افشا گردید و عرصه چنان برای شان تنگ شد که حتا
به پیامبر بزرگ اسلام و خلفای راشدین و قیام امام حسین به طور علنی در سایت ها از
جمله جمهوری سکوت توهین نمودند. این یکی دیگر از برکات ایام سوگواری عباعبدالله والحسین
بود که امسال به وجود آمد و مردم متوجه خیانت های دشمنان مردم افغانستان گردید.
وقتی که دسیسه گران بی بنیاد همسویی و وحدت تام مردم افغانستان را مشاهده کرد
آنوقت دید که تمام نقشه های شان بر آب شده با دست پاچه گی شرم آور به مقدسات دینی
و ارزشهای اسلامی توهین نمودند.
4 – بیداری روح مبارزه علنی مردم با فساد و فحشا
و همدست شدن درمسیر تبلیغ گسترده در خانواده ها و محله های اطراف و شهر کابل.
5 – به وجود آمدن همرنگی و همسویی و اصلاحات در
نشرات و پالیسی رسانه ای دولتی و خصوصی کشور بجز از تعداد محدود رسانه های که به
هیچ چیز پا بندی نداشتند دیگر همه رسانه
ها دستگاه تبلیغاتی و حماسه آشنای امام حسین (ع) شده بودند.
6 – امید وارشدن مردم برای نجات از بهرانها و
مشکلات امنیتی و داخلی بعد از سال دو هزارو چهارده یکی دیگر از دست آوردهای بزرگی
عاشوراست. وقتی که تمام ملت افغانستان با وحدت و دوستی در کنار همدیگر قرا داشته
باشند و مراسم هارا یکجا بر گزار نمایند؛ دیگر مردم از جنگهای داخلی و قومی و مذهبی
نگرانی ندارند که این خود یک نعمت بزرگی بود که از معجزه خون سالار شهیدان در
جامعه افغانستان و دربین مذاهب و اقوام مختلف ایجاد گردید.
7 – در ایام محرم، نقش زنان در ابعاد سیاسی و
عاطفی حادثه کربلا تبیین گردید و نقش و جایگاه زنان در اسلام بیشتر مورد توجه خطبا
و مبلغین قرار داشت تا این قشر مهم جامعه را نیز متوجه سازد که دین اسلام بزرگترین
حق و حقوق را به مادران و زنان داده که فقط نصیب زنها در اسلام می باشد. اسلام سه
برابر نسبت به مردان به احترام به زنان سفارش نموده اند و رضایت مادر را ملاک
تشخیص برای انسان ها در دنیا قرار داده است. یعنی فرزندی که پدر مادر را ناراضی
نگهداشته و از آنها اطاعت نکرده از چندین فرسخی نمی تواند بوی بهشت را استشمام
نماید.
بیان نمودن ارزشهای شخصیتی و سیاسی زینب(س) در
حادثه عاشورا به عنوان یک زن نمونه در اسلام جایگاه زن مشخص می شود یعنی در کربلا به اثبات
رسید که یک زن چگونه می تواند با کوهی از درد و مصیبت بر بلند ترین قله پیروزی بینشیند
و راه امت اسلامی را نشان دهند و خون صدها شهید حق را زنده نگهدارد. وقتی که قلبی از محبت و عشق لبریز باشد بر قدرتمندان
ظالم و بی باگ چیره می شود و دشمن را ذلیل و پست و نابود می کند. مسئولیت رسانیدن پیام
حماسه بزرگ و خونین عاشورا و سرپرستی و دلداری کودکان یتیم و مراقبت از یک علیل تبدار
مسئولیتی کمی نبود که دختر بزرگ علی قهرمان کربلا به عنوان یک بانوی نمونه بر دوشش
سنگینی نکرد و مردانه وار به انجام رسانید. زینب مدال افتخار انسانیت را می گیرند و
پا را از محدوده مکانی و زمانی خویش فراتر نهاده و عزتمندی یک زن را در پیشانی تاریخ
حک کرده اند.
زینب هیچ یک حوادث
و رخ دادها را فراموش نمی کرد و بربینیش خویش می افزود. زینب براي خود آفريده نشده
اند بلکه متعلق به همه نسل هاي بعد از خود و مسلمانها و انسانها می باشد .گرچند که اکثر عمر
شریف این بانوی مکرمه با مصیبتهای بزرگ و جانسوز گره خورده بود اما این مصیبتها و
گره ها نتوانست به اندازه سری سوزن از عزم متین اش را بکاهد و اورا از مسیر اصلی باز
دارد. زینب در کنار برادر
خود امام حسین ، بحیث یک زن نمونه، صحرای خشک و گرم و قلبهای پر از کینه و جهل مردم
کوفه و شام را مرکز فکر و تعلل کرد و فرهنگ اصیل اسلامی را از لب پرت گاه که یزید رسانیده
بود نجات بخشید. زینب از منبع اصیل
اسلامی، تبیین، تشریع، تدلیل، دفاع از منابع دینی با نظام باورمندی، معرفتی ارزشها
و گرایشها در محیط نا برابری همچون کوفه وشام پاسداری کرد. قهرمانی زینب فصل
بهاری است برای حماسه امام حسین (ع) و مایه سیرابی دانشمندان و زنان عالم است. هدف
و مقصد زینب راه گشایی است برای پارسایان و قهرمانان جهان و خورشید فروزنده ای است
درتمام زمان و مکان. زینب با بیانات شیوا وعلی گونه خود تمام نکات مثبت را در متون
دینی ما هضم نموده و از دین صورت تازه ای به وجود آورد. زینب قبل از حماسه
عاشورا وبعد ازان، منبع اصیل و چشمه جوشانی را برای فرهنگ اسلامی به وجود آورد.
8 – تبیین مسائل سیاسی و انتخاباتی و آگاهی عامه
در ایام عاشورای حسینی یکی دیگر از برکات بود که امسال از جلوه های عاشورا نصیب
مردم گردید. خطبا و مبلغین تلاش نمودند که آگاهی عامه مردم را نسبت به انتخابات و
مسایل سیاسی بالا ببرد تا بتوان یک تغییر اساسی و درست در شیوه حکومت داری ایجاد
نماید. اگر دولت یک برنامه را برای آگاهی عامه روی دست می گرفت با ملیاردها پول
نمی توانست به این گستردگی و عظمت و ابوهت مسائل انتخاباتی و آگاهی دهی را راه
اندازی نماید اما در ایام محرم مردم به صورت خود جوش و با علاقه مندی تمام به پای
صحبت های عالمان دینی نشستند هم به مسائل دینی و اخلاقی آگاهی پیدا کردند و هم
نسبت به مسایل سیاسی اطلاع حاصل کردند.
9 – جلوه دیگر عاشورا در افغانستان، انسجام و
هماهنگی عالمان دینی و شوراهای مساجد بود که با نشر بیانیه ای دست جمعی مبلغین و
مردم را جهت تحکیم وحدت ملی بین مسلمانها توصیه نمودند و موارد که به مصلحت عامه
مردم و کشور می باشد در نظر گرفته شد از جمله گسترش عدالت اجتماعی، حفظ و مراقبت
از محیط زندگی و زیستی، تشویق مردم به فراگیری علم و دانش، تشویق مردم به کار و
پیشه، تبیین و تشریح اضرار مواد مخدر و مشروبات الکولی تا جوانان بدنبال اینها
نروند همه این موارد در بیانیه شوراها و ائمه مساجد در نظر گرفته شده بود و مبلغین
مکلف به انجام آن بودند. همه شوراهای مساجد و علما روی اجتناب از حرکات حساسیت بر
انگیز قومی و مزهبی تاکید داشتند و همه با یک هدف هماهنگ و واحدبرای تامین عدالت و
دیانت در بین مسلمانها و سربلندی اسلام عزیز گام بر داشتند.
در پایان نتیجه بحث:
1 - جلوه های عاشورا در کتاب سیاسی، وحدت و دینداری
مردم افغانستان هرگیز بسته نخواهد شد بلکه هرسال با رونق بیشتر همسویی و همدلی
ملیونها انسان را تضمین می کند.
2 – زن در اسلام
و جلوه های عاشورا از جایگاه بلند و عالی بر خوردار است و می توانند پیام رسان
خوبی در جامعه باشند و کشور را از مشکلات اخلاقی و اجتماعی نجات بخشند.
3 – زینب به
عنوان یک زن پایه گزار اجتماعی، دینداری و
اخلاقی برای زنان عالم است
نام زینب در تاریخ
اسلام با مصیبتها مزین گردیده است ولی با آنهم نمونه و الگوی فدا کاری و صبراست. زینب الگوی عبادت و دینداری است و درهیچ مصیبت حتی
نماز شب را ترک نکرد و زینب بانوی است که صبر از صبر او صبر از دست داد.
4 – برگزاری
مراسم های دینی و مذهبی به صورت درست و بدون دخالت دشمنان اسلام، باعث ایجاد اخوت
و برادری در جامعه می گردد و اکثر مشکلات اجتماعی مردم و دولت حل می گردد و حتی در
مسیر اقتصاد مند شدن مردم نیز تاثیر گذار خواهدبود.
پیام نویسنده به دیگر
فرهنگیان و دانشمندان محترم
جوانان و فرهنگیان عزیز! خواهران و برادران
محترم
امروز عاشورا و حماسه کربلا با دشنه های تشنه به
خون مظلوم در کوری عاطفه و وجدان و همدیگر پذیری تکرار می شود و پیکر مجروح
مجاهدین راه حق در میادین و قتلگاه ها افتاده است. تا هنوز درخشش سکه ها معجزه
آفرینی می کنند و طمع حکومت (رای) یزید صفتان برای رسیدن به قدرت از هیچ نوع ظلم و
خیانت دست بردار نیست. پس فکر و اندیشه کنیم و پیشتر ازان که بر مظلومیت شهدای
کربلا بگرییم بهتر است که بر مظلومیت خود ها و بر فلاکت و فقر علمی و فرهنگی خویش گریه
کنیم و دل بسوزانیم و دست کسانی که اسیر پول و قدرت و شهوت اند را گرفته و باعث
آزادی آنان شویم.
روابط اجتماعی ما
مریض، محیط دانشگاه و مکتب ما ناسالیم و مریض، ادارت دولتی ما مریض، مرد خانواده که
خشونت می کند مریض، خانم که بی حجابی و بدحجابی می کند مریض، جوانان معتاد به شراب
و قمار ما مریض و... باید اینها را در عاشورا
با تبلیغ و تصمیم جدی و قاطع تداوی کنیم. پس بیایید میدان مبارزه حق در برابر باطل
را گسترده بسازیم و جلوه های این زیبایی را بر جسته کنیم و به ندای امام حسین(ع) لبیک بگوییم. این جاست
که دردی که دامنگیر ما است مداوا می شود و رمز و راز عاشورا آشکار می گردد. اگر پیام این حماسه به
خوبی و زیبایی درگ شود دیگر ذلت و خواری دلها وزندگی ما را فتح نمی تواند. امید
وارم که شما در مطالب و مقالات خوش روی موضوعات مختلف و ابعاد گسترده قیام سالار
شهیدان غور و تحقیق نمائید.
با احترام
منابع:
2- حاج شیخ عباس قمى، نفس المهموم، انتشارات بصیرتى،
قم، ص 386.
4- سید بن طاووس، الملهوف، ص 82
5- دکتر عائشه بنت الشاطى، بانوی کربلا زینب«س» دختر زهرا
مترجم سیدرضا صدر ص 33
